Đổi mới giáo dục: Vì sao làm nhiều nhưng hiệu quả chưa rõ?

Trong nhiều năm qua, đổi mới giáo dục luôn là một trong những mục tiêu trọng tâm của ngành giáo dục Việt Nam. Từ thay đổi chương trình, sách giáo khoa, phương pháp dạy học đến ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số, các hoạt động đổi mới diễn ra liên tục và trên diện rộng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy dù “làm nhiều”, hiệu quả mang lại vẫn chưa thật sự rõ nét, khiến không ít giáo viên, phụ huynh và nhà quản lý đặt câu hỏi: vì sao đổi mới giáo dục chưa đạt được kỳ vọng?

Một trong những nguyên nhân dễ nhận thấy là đổi mới giáo dục đôi khi vẫn nặng về hình thức. Nhiều mô hình, phong trào được triển khai nhanh, đồng loạt nhưng thiếu thời gian thử nghiệm và đánh giá sâu. Giáo viên phải thực hiện nhiều yêu cầu mới cùng lúc, từ phương pháp, hồ sơ đến công nghệ, trong khi điều kiện thực tế và năng lực hỗ trợ chưa đồng đều. Điều này khiến đổi mới trở thành áp lực hành chính hơn là động lực cải thiện chất lượng dạy và học.

Bên cạnh đó, đổi mới giáo dục chưa thực sự xuất phát từ nhu cầu của người dạy và người học. Không ít giải pháp được áp dụng theo hướng “trên xuống”, thiếu sự lắng nghe phản hồi từ giáo viên đứng lớp – những người trực tiếp triển khai đổi mới mỗi ngày. Khi giáo viên chưa hiểu rõ mục tiêu cốt lõi hoặc chưa thấy lợi ích thực sự cho việc dạy học, đổi mới rất dễ rơi vào trạng thái làm cho xong, khó tạo ra tác động bền vững.

Một nguyên nhân khác nằm ở sự thiếu đồng bộ giữa chương trình, phương pháp và công cụ. Trong khi chương trình hướng đến phát triển năng lực học sinh, nhiều lớp học vẫn thiếu môi trường, học liệu và thiết bị phù hợp để triển khai. Giáo viên được yêu cầu đổi mới phương pháp nhưng lại thiếu công cụ hỗ trợ hiệu quả, dẫn đến khoảng cách giữa định hướng và thực tiễn ngày càng lớn.

Chuyển đổi số trong giáo dục cũng là một ví dụ điển hình. Dù được nhắc đến rất nhiều, nhưng ở nhiều nơi, việc ứng dụng công nghệ vẫn dừng lại ở mức thay thế công cụ cũ bằng công cụ mới, chưa thực sự thay đổi cách dạy và cách học. Khi công nghệ chỉ được dùng để trình chiếu hoặc hoàn thành yêu cầu báo cáo, hiệu quả đổi mới khó có thể thể hiện rõ ràng trong chất lượng học tập của học sinh.

Ngoài ra, đổi mới giáo dục là một quá trình dài hạn, nhưng kỳ vọng về kết quả lại thường mang tính ngắn hạn. Nhiều thay đổi cần thời gian để giáo viên thích nghi, học sinh làm quen và hệ thống vận hành ổn định. Khi chưa kịp đánh giá đầy đủ, các mô hình mới đã bị thay thế hoặc điều chỉnh, khiến quá trình đổi mới bị gián đoạn và thiếu tính kế thừa.

Để đổi mới giáo dục thực sự mang lại hiệu quả rõ ràng, cần chuyển trọng tâm từ “làm nhiều” sang “làm đúng và làm sâu”. Đổi mới cần bắt đầu từ lớp học, lấy giáo viên và học sinh làm trung tâm, đồng thời đảm bảo sự đồng bộ giữa chương trình, phương pháp, học liệu và công nghệ. Quan trọng hơn, đổi mới giáo dục cần được nhìn nhận như một hành trình lâu dài, nơi mỗi thay đổi nhỏ nhưng phù hợp có thể tạo ra tác động bền vững theo thời gian.

Đổi mới giáo dục không thất bại vì thiếu nỗ lực, mà vì đôi khi thiếu sự thấu hiểu và đồng hành đúng cách. Khi đổi mới xuất phát từ thực tiễn, được hỗ trợ đầy đủ và triển khai có lộ trình, hiệu quả sẽ không chỉ “được báo cáo”, mà sẽ thực sự được cảm nhận trong từng tiết học và sự tiến bộ của học sinh.

Liên hệ để trải nghiệm mozaBook & mozaWeb:
📞 Hotline: +84 90 385 26 45
📧 Email: tungviet@tvc.vn

Xem thêm: https://doimoigiaoduc.vn/article/mozabook-giup-nha-truong-chuan-hoa-bai-giang-va-tiet-kiem-chi-phi-dao-tao/15688