5 giờ chiều, tiếng trống tan trường vang lên. Học sinh ra về, sân trường dần vắng lặng. Với nhiều người, đó là thời điểm kết thúc một ngày làm việc. Nhưng với rất nhiều giáo viên, đó mới chỉ là lúc bắt đầu cho một “ca làm việc” khác. Không ít người vẫn giữ suy nghĩ rằng giáo viên là một trong những nghề có thời gian làm việc nhẹ nhàng. Hết giờ lên lớp là hết việc. Có kỳ nghỉ hè, có ngày nghỉ lễ, có thời gian rảnh hơn nhiều ngành nghề khác. Thực tế lại hoàn toàn khác. Sau khi rời trường, thầy cô cũng trở về với những vai trò rất đời thường: người cha, người mẹ, người con trong gia đình. Họ đi chợ, nấu cơm, đón con, dạy con học, giặt giũ, dọn dẹp nhà cửa và giải quyết vô số công việc không tên của cuộc sống hằng ngày. Khi mọi người trong gia đình đã nghỉ ngơi, khi đồng hồ chỉ 10 giờ hay 11 giờ đêm, ánh đèn trong góc làm việc của nhiều giáo viên vẫn còn sáng. Trên bàn là những chồng bài kiểm tra cần chấm. Trong máy tính là giáo án cần hoàn thiện. Ngoài ra còn có hồ sơ chuyên môn, báo cáo, nhập điểm, kế hoạch giảng dạy, tài liệu cho tiết học ngày mai, các biểu mẫu hành chính và hàng loạt đầu việc phát sinh khác. Nhiều giáo viên vẫn quen với cảm giác vừa chấm bài vừa nhìn đồng hồ. Họ biết ngày mai phải dậy sớm nhưng công việc hôm nay vẫn chưa thể kết thúc. Đó là một thực tế ít được nhìn thấy phía sau cánh cửa lớp học. 5 giờ chiều, tiếng trống tan trường vang lên. Học sinh ra về, sân trường dần vắng lặng. Với nhiều người, đó là thời điểm kết thúc một ngày làm việc. Nhưng với rất nhiều giáo viên, đó mới chỉ là lúc bắt đầu cho một “ca làm việc” khác. Không ít người vẫn giữ suy nghĩ rằng giáo viên là một trong những nghề có thời gian làm việc nhẹ nhàng. Hết giờ lên lớp là hết việc. Có kỳ nghỉ hè, có ngày nghỉ lễ, có thời gian rảnh hơn nhiều ngành nghề khác. Thực tế lại hoàn toàn khác. Sau khi rời trường, thầy cô cũng trở về với những vai trò rất đời thường: người cha, người mẹ, người con trong gia đình. Họ đi chợ, nấu cơm, đón con, dạy con học, giặt giũ, dọn dẹp nhà cửa và giải quyết vô số công việc không tên của cuộc sống hằng ngày. Khi mọi người trong gia đình đã nghỉ ngơi, khi đồng hồ chỉ 10 giờ hay 11 giờ đêm, ánh đèn trong góc làm việc của nhiều giáo viên vẫn còn sáng. Trên bàn là những chồng bài kiểm tra cần chấm. Trong máy tính là giáo án cần hoàn thiện. Ngoài ra còn có hồ sơ chuyên môn, báo cáo, nhập điểm, kế hoạch giảng dạy, tài liệu cho tiết học ngày mai, các biểu mẫu hành chính và hàng loạt đầu việc phát sinh khác. Nhiều giáo viên vẫn quen với cảm giác vừa chấm bài vừa nhìn đồng hồ. Họ biết ngày mai phải dậy sớm nhưng công việc hôm nay vẫn chưa thể kết thúc. Đó là một thực tế ít được nhìn thấy phía sau cánh cửa lớp học.

Trong nhiều năm, điểm số luôn là thước đo quen thuộc để đánh giá năng lực học tập của học sinh. Một bảng điểm đẹp thường mang lại cảm giác yên tâm cho phụ huynh và là mục tiêu mà nhiều gia đình hướng đến. Tuy nhiên, khi công nghệ, AI và chuyển đổi số đang thay đổi cách con người học tập và làm việc, ngày càng nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng những kỹ năng học tập và thích nghi mới là yếu tố quyết định thành công trong tương lai. Vậy trong 5 năm tới, đâu là những kỹ năng phụ huynh nên giúp con phát triển ngay từ hôm nay?  

Có một tình huống rất quen thuộc trong nhiều gia đình: con làm bài tập khá ổn, trả lời đúng trên lớp, nhưng đến lúc phụ huynh hỏi thêm một câu kiểu “Vì sao lại như vậy?” thì con im lặng vài giây rồi trả lời: “Con chỉ làm theo cách cô dạy.” Không phải con chưa học. Cũng không phải con lười. Chỉ là giữa biết đáp án và thật sự hiểu, đôi khi vẫn còn một khoảng cách. Và chính khoảng cách đó đang tạo nên một cuộc tranh luận âm thầm giữa nhiều phụ huynh.  

  Trường học đã đầu tư rất nhiều, nhưng điều gì còn thiếu? Trong vài năm trở lại đây, chuyển đổi số trong giáo dục đã trở thành một trong những trọng tâm phát triển của ngành giáo dục Việt Nam. Nhiều trường học đã mạnh dạn đầu tư hệ thống máy chiếu, màn hình tương tác, bảng thông minh, thiết bị dạy học số và thậm chí xây dựng các phòng học thông minh với chi phí hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng. Có thể nói, chưa bao giờ việc đầu tư cho hạ tầng công nghệ trong giáo dục lại được quan tâm như hiện nay. Các chương trình chuyển đổi số của Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng sự chủ động từ các địa phương đã giúp nhiều trường học sở hữu những thiết bị mà trước đây chỉ xuất hiện trong các mô hình giáo dục tiên tiến. Thế nhưng, sau giai đoạn đầu tư mạnh mẽ ấy, một câu hỏi bắt đầu xuất hiện nhiều hơn trong các cuộc họp chuyên môn và hội thảo giáo dục:  

Khi một đứa trẻ nói muốn trở thành bác sĩ... Hầu như phụ huynh nào cũng từng nghe con mình nói về một nghề nghiệp mơ ước. Trẻ em thường có những ước mơ rất đẹp. Có em muốn trở thành bác sĩ để chữa bệnh cho ông bà, để giúp đỡ người khác. Có em thích chiếc áo blouse trắng. Có em đơn giản chỉ thấy nghề bác sĩ thật ngầu qua những bộ phim hay chương trình truyền hình. Nhưng rồi theo thời gian, những ước mơ đó cũng dần phai nhạt, không phải vì trẻ thiếu khả năng mà vì những môn học từng nuôi dưỡng sự tò mò ban đầu lại trở nên quá khô khan đối với các em. Những bài học về cơ thể người, vốn gắn liền với ngành nghề mà các em từng yêu thích, dần trở thành những trang sách khó nhớ và khó hiểu. Đặc biệt là Sinh học, môn học gắn liền với cơ thể con người, sức khỏe và ngành y. Nhiều phụ huynh nhận ra một nghịch lý: con có thể xem hàng giờ những video khám phá khoa học trên Internet, nhưng lại cảm thấy khó tiếp thu khi học cùng nội dung đó trong sách giáo khoa. Vấn đề đôi khi không nằm ở sự chăm chỉ của trẻ, mà nằm ở cách trẻ tiếp cận kiến thức.